Đàm phán lương là bước quan trọng quyết định thu nhập và sự phát triển của bạn tại mỗi công ty. Tại Việt Nam, nhiều ứng viên và nhân viên vẫn e ngại hoặc chưa biết cách thương lượng đúng thời điểm, đúng cách. Mức lương không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập hiện tại mà còn làm cơ sở cho các lần tăng lương sau (tăng theo % hoặc theo thâm niên). Vì vậy, một lần đàm phán tốt có thể tạo hiệu ứng tích cực dài hạn. Bài viết này hướng dẫn bạn thời điểm phù hợp để đàm phán lương, cách trình bày và những lỗi nên tránh khi thương lượng tại thị trường lao động Việt Nam.
Thời điểm nào nên đàm phán lương?
Không phải lúc nào cũng phù hợp để mở lời về lương. Hai thời điểm vàng thường là: khi bạn vừa nhận offer (trước khi ký hợp đồng) và khi kết thúc kỳ đánh giá hiệu suất (sau 6–12 tháng hoặc 1 năm làm việc). Khi mới nhận offer, bạn đang ở thế có thể thương lượng vì công ty đã chọn bạn; khi đánh giá cuối kỳ, bạn có bằng chứng thành tích để đòi tăng lương.
Tránh đàm phán ngay khi vừa vào làm vài tháng mà chưa có thành tựu rõ ràng, hoặc khi công ty đang khó khăn (cắt giảm nhân sự, thu hẹp). Lúc đó yêu cầu tăng lương dễ bị từ chối và có thể ảnh hưởng đến hình ảnh của bạn.
Chuẩn bị trước khi đàm phán
Hãy nghiên cứu mức lương thị trường cho vị trí tương đương (trên các trang tuyển dụng, nhóm Facebook nghề nghiệp, hoặc tham khảo người quen trong ngành). Chuẩn bị danh sách thành tích cụ thể: dự án đã hoàn thành, doanh số, tiết kiệm chi phí, đào tạo nội bộ… Càng có số liệu rõ ràng, bạn càng có lý do thuyết phục. Đồng thời xác định mức lương mục tiêu và mức sàn—mức tối thiểu bạn chấp nhận—để không bị lúng túng khi nhà tuyển dụng hoặc sếp phản hồi.
Cách trình bày khi đàm phán lương
Hãy nói rõ ràng, tự tin nhưng không hung hăng. Ví dụ: “Dựa trên kinh nghiệm và đóng góp của tôi trong thời gian qua, tôi mong muốn được xem xét mức lương [X]. Tôi đã tham khảo thị trường và tin rằng mức này phù hợp với vai trò và trách nhiệm hiện tại.” Nếu đang ở vòng offer, bạn có thể nói: “Tôi rất mong được làm việc tại công ty. Để tôi có thể quyết định chính thức, tôi mong được trao đổi về mức lương với kỳ vọng [X], dựa trên [kinh nghiệm / vai trò / mức thị trường].”
Tránh so sánh với đồng nghiệp (“Anh A lương cao hơn tôi”) hoặc dùng lý do cá nhân (“Tôi cần trả nợ”)—hãy luôn gắn yêu cầu với giá trị bạn mang lại cho công ty.
Nếu công ty từ chối hoặc không đạt mong muốn
Bạn có thể hỏi: “Điều kiện nào để đạt mức lương đó trong 6 tháng / 1 năm tới?” hoặc đề xuất các phúc lợi bổ sung: thưởng hiệu suất, đào tạo, làm remote, nghỉ phép thêm… Sau đó ghi nhận lại và đặt lịch trao đổi lại sau một khoảng thời gian nhất định. Nếu mức chênh lệch quá xa và không có lộ trình rõ ràng, bạn có quyền cân nhắc cơ hội khác—đàm phán lương là một phần của việc chăm lo sự nghiệp lâu dài.
Những lỗi nên tránh khi đàm phán lương tại Việt Nam
Một số lỗi thường gặp: không chuẩn bị số liệu và lý do cụ thể; đe dọa nghỉ việc khi chưa có offer khác hoặc chỉ để ép lương; nói quá nhiều về bản thân mà không gắn với lợi ích công ty; chấp nhận ngay offer đầu tiên mà không hỏi có thể điều chỉnh; hoặc ngược lại, từ chối thẳng thừng mà không để lại ấn tượng chuyên nghiệp. Văn hóa công sở Việt Nam coi trọng sự tế nhị và tôn trọng cấp trên—bạn vẫn có thể đàm phán quyết đoán nhưng nên giữ thái độ xây dựng và hợp tác.
Cuối cùng, đàm phán lương là kỹ năng có thể rèn luyện. Mỗi lần bạn chuẩn bị kỹ, nói rõ ràng và học từ phản hồi, bạn sẽ tự tin hơn cho những lần sau. Đầu tư vào năng lực và thành tích là nền tảng vững nhất để bạn có được mức lương xứng đáng.
Phúc lợi ngoài lương: đừng bỏ qua
Lương gross là một phần—phúc lợi (bảo hiểm, thưởng, nghỉ phép, đào tạo, làm remote) cũng có giá trị. Khi công ty không đáp ứng đủ mức lương mong muốn, bạn có thể đề xuất: tăng ngày nghỉ phép, bảo hiểm sức khỏe mở rộng cho gia đình, ngân sách đào tạo hàng năm, hoặc linh hoạt làm việc từ xa vài ngày trong tuần. Những khoản này không làm tăng chi phí tiền mặt trực tiếp cho công ty nhiều như tăng lương nhưng lại cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của bạn. Khi đàm phán, hãy hỏi rõ chính sách phúc lợi và xem có thể điều chỉnh trong phạm vi cho phép hay không.
Sau khi đàm phán, dù kết quả thế nào, hãy ghi nhận thỏa thuận bằng văn bản (email xác nhận hoặc phụ lục hợp đồng) để tránh hiểu lầm sau này. Nếu công ty hứa tăng lương sau 6 tháng khi đạt KPI, nên có điều khoản rõ ràng. Tại Việt Nam, ứng viên có thể chủ động hỏi về thang bảng lương và cơ chế tăng lương định kỳ trong vòng phỏng vấn; chuẩn bị từ 2–3 tháng trước kỳ review để có đủ thành tích và tâm thế tự tin. Đầu tư vào năng lực và thành tích là nền tảng vững nhất để bạn có được mức lương xứng đáng trong dài hạn.